Kastelen in de Dordogne: welke een dagje waard zijn

De Périgord, min of meer gelijk aan het huidige département Dordogne, heeft een van de dichtste concentraties kastelen van Frankrijk. Dat is geen toeval. Eeuwenlang lag dit gebied op de frontlijn tussen rivaliserende machten, en elke generatie die er de macht had bouwde of herbouwde een vesting om dat te bewijzen. Verblijf je in de tour en vraag je je af welke kastelen een plek verdienen in je week, dan zet deze gids uiteen wat er werkelijk bekend is over de belangrijkste, zodat je een keuze kunt maken met open ogen in plaats van een lijstje namen af te vinken.

De vier Périgords

De streek wordt door de lokale bevolking onderverdeeld in vier gebieden, elk met een eigen kleur. De Périgord Noir, rond Sarlat-la-Canéda, ontleent zijn naam aan de donkere eikenbossen en is het gebied dat de meeste bezoekers voor zich zien bij de Dordogne, dicht bezaaid met kastelen en dorpen op klifranden. De Périgord Blanc, rond Périgueux, is genoemd naar zijn krijtrotsen en groeves. De Périgord Vert, in het noorden, is bosgebied. De Périgord Pourpre, rond Bergerac, is wijngebied, genoemd naar de kleur die de wijnbladeren in de herfst krijgen, en hier maakt men de wijn van Monbazillac. Weten in welke kleur je terechtkomt, verklaart al bijna net zoveel over het landschap als over het kasteel zelf.

Waarom er zoveel kastelen zijn

De streek ontleent zijn naam aan de Petrocorii, een Gallisch volk waarvan het grondgebied onder Romeins bewind werd georganiseerd rond Vesunna, de nederzetting die later Périgueux werd. In de vroege middeleeuwen werd dit het comté van Périgord, waarvan de graven vazallen waren van de hertogen van Aquitanië, wat het gebied in de dertiende eeuw meesleepte in het Engelse Angevijnse Rijk. Vanaf dat moment werd het gedurende de volgende tweehonderd jaar een van de belangrijkste strijdtonelen van de Honderdjarige Oorlog, en dat is de belangrijkste reden waarom het landschap bezaaid ligt met versterkte torens en ringmuren. Het comté kwam in de vijftiende eeuw in handen van de hertogen van Orléans, in de zestiende eeuw van de familie daalpret, om ten slotte kroondomein van het Koninkrijk Frankrijk te worden toen Henri IV op de troon kwam. Elke van die machtswisselingen heeft ergens in het département zijn sporen achtergelaten op een kasteel.

De kastelen die een dagje waard zijn

Van de vele middeleeuwse kastelen en renaissance-chateaux in de Périgord springt een handvol eruit, om wat ervan bewaard is gebleven en wat je er vandaag nog van kunt zien.

Château de Beynac

Beynac, in de gemeente Beynac-et-Cazenac, is een van de best bewaarde en bekendste kastelen van de streek. Het is een middeleeuwse constructie met een bewust sober uiterlijk, gebouwd op een kalkstenen klif boven het stadje en de noordelijke oever van de Dordogne. We hebben er een uitgebreider artikel over geschreven: Château de Beynac: het klimkasteel boven de rivier.

Château de Castelnaud-la-Chapelle

Het kasteel staat in de gemeente Castelnaud-la-Chapelle, die zelf in 1973 is ontstaan uit de samenvoeging van twee oudere gemeenten, Castelnaud-Fayrac en La Chapelle-Péchaud. Het dorp is lid van Les Plus Beaux Villages de France, de vereniging voor de mooiste dorpen van Frankrijk, iets om te weten als je van plan bent ook het dorp zelf te verkennen en niet alleen het kasteelterrein.

Château de Biron

Biron ligt in de vallei van de Lède, in de gelijknamige gemeente. Het was een van de vier historische baronieën van de Périgord, samen met Beynac, Bourdeilles en Mareuil, wat een idee geeft van hoeveel gewicht dit ene kasteel had in de middeleeuwse rangorde van de streek.

Château de Bourdeilles

Mogelijk stond er al in de negende eeuw een kasteel in Bourdeilles, al dateren de oudste delen van het huidige gebouw uit de vroege veertiende eeuw. Het heeft een achthoekige donjon verbonden met een gebouw van twee verdiepingen waarvan alleen de buitenmuren bewaard zijn gebleven, en aan het einde van de zestiende eeuw werd naast het oude kasteel een apart renaissancepaleis toegevoegd, waarvan veel van de interieurdecoratie nog steeds aanwezig is. Het hele complex, ommuurd en met een poort geflankeerd door twee ronde torens, staat sinds 1919 op de lijst van monuments historiques.

Château de Hautefort

Hautefort begon als middeleeuwse vesting, maar werd in de zeventiende eeuw herbouwd en voorzien van een formele Hardin à la française. In 1853 herontwierp landschapsarchitect de graaf van Choulot de tuinen, met een landschapstuin, geometrische bloemperken, taxusvormen die de koepels van het château weerspiegelen, en een lange tunnel van groen, plus een Italiaanse tuin op de heuvel ernaast met onder meer een Magnolia grondflora en een Libanese ceder. De tuinen staan bij het Franse ministerie van Cultuur geregistreerd als een van de Notable Gardens de France, dus dit is minstens zozeer een tuinbezoek als een kasteelbezoek.

Château de Monbazillac

Monbazillac is een geklasseerd historisch monument in de gemeente Monbazillac, en het is vooral bekend om zijn wijn. De zoetheid van de Monbazillac-wijn wordt bevorderd door een schimmel die met opzet op de druiven mag groeien, bekend als edelrot. Het kasteel ligt in de Périgord Pourpre, het wijngebied ten zuidwesten van de tour, en vormt een logische combinatie met een dag rond Bergerac.

De andere namen die je zult horen

De roerige geschiedenis van de streek heeft veel meer kastelen achtergelaten dan één bezoek kan bestrijken. Puymartin, Losse, Jumilhac-le-Grand, Fénelon, Puyguilhem, Montastruc en Rouffiac horen allemaal bij hetzelfde verhaal van een grensgebied dat eeuwenlang omstreden was, en je zult hun namen tegenkomen op lokale bordjes en in reisgidsen, naast de zes hierboven. We hebben ze hier niet in detail beschreven omdat we liever minder vertellen en dat betrouwbaar houden, maar het is de moeite waard om er lokaal naar te vragen, en elk heeft zijn eigen openingsregeling, dus check bij het kasteel zelf voordat je vertrekt.

Je oriënteren vanaf de tour

Vergt, het dichtstbijzijnde stadje bij de tour, ligt op 5 km afstand, en is een redelijk uitgangspunt om de rest van je kaart uit te stippelen. Périgueux, de préfecture van de Dordogne en het oude Romeinse Vesunna, ligt ongeveer 20 km naar het noorden. Bergerac, in de Périgord Pourpre, ligt op ruwweg 22 km naar het zuidwesten, waardoor Monbazillac goed binnen bereik van een enkele middag ligt. Sarlat-la-Canéda, het hart van de Périgord Noir en de meest bezochte toeristische plek van de streek, ligt op ongeveer 46 km naar het oosten, en in die omgeving liggen Beynac en Castelnaud allebei binnen een korte rit van elkaar. Dit zijn allemaal hemelsbrede afstanden, dus reken op extra tijd op de daadwerkelijke wegen, en houd er rekening mee dat sommige dagtrips je over de grens naar het naburige département Lot brengen als je de Dordogne-vallei ver genoeg naar het oosten volgt.

Het bezoek zelf plannen

Omdat openingstijden en toegangsregelingen van jaar tot jaar veranderen, en omdat deze gids bedoeld is om langer dan één seizoen nuttig te blijven, hebben we bewust geen uren en prijzen opgenomen. Check rechtstreeks bij elk château voordat je erop uitrijdt, vooral als je er twee of drie op één dag combineert, want de afstanden tussen de kastelen lopen snel op, ook al ligt geen van allen hemelsbreed ver weg. Meer over de bredere streek en hoe de tour daarin past, vind je in onze gids over de streek.

Good to know

Welk kasteel in de Dordogne ligt het dichtst bij de tour?

Château de Monbazillac, in het wijngebied van de Périgord Pourpre, is het dichtstbijzijnde van de bekende kastelen, op ongeveer 27 km hemelsbreed, min of meer op weg naar Bergerac.

Liggen Beynac en Castelnaud dicht genoeg bij elkaar voor één dag?

Ja, beide liggen in de Périgord Noir bij Sarlat-la-Canéda, op ongeveer 43 tot 45 km hemelsbreed van de tour, en worden vaak samen bezocht.

Waarom heeft de Dordogne zoveel kastelen?

Het comté van Périgord was eeuwenlang omstreden, onder meer als een van de belangrijkste strijdtonelen van de Honderdjarige Oorlog, en elke wisseling van eigenaar, van de hertogen van Aquitanië tot de familie d’Albret tot de Franse kroon, liet vestingwerken achter.